جراحی هیستروسکوپی یک روش کم تهاجمی زنان است و استاندارد طلایی برای درمان پاتولوژی داخل حفره رحم محسوب می شود. در دهههای اخیر، با توسعه ابزارهای جدید جراحی، محبوبیت این روش نزد متخصصان زنان در سراسر جهان افزایش یافته است. با این حال، این روش کم تهاجمی می تواند با عوارض نادر اما جدی همراه باشد که می تواند منجر به عوارض شدید شود و اگر در برخی موارد به اندازه کافی درمان نشود، در نهایت منجر به مرگ و میر می شود. هر متخصص زنانی که از این روش استفاده می کند نه تنها باید در تکنیک عمل آموزش ببیند، بلکه باید در مورد نوع عوارضی که ممکن است در حین انجام هیستروسکوپی عمل ایجاد شود نیز آگاهی کسب کند.
با ما در این مقاله همراه باشید تا به بررسی عوارض جراحی هیستروسکوپی بپردازیم.
عوارض هیستروسکوپی چیست؟
عوارض حین هیستروسکوپی اتفاق نادری است. هیستروسکوپیهای جراحی نسبت به روشهای تشخیصی به طور قابلتوجهی دارای میزان عوارض بالاتری هستند به عنوان مثال، چسبندگی داخل رحمی بالاترین میزان عوارض را نشان می دهد، به طوری که بیمارانی که تحت این روش قرار می گیرند، 12 برابر بیشتر از بیمارانی که پولیپکتومی می کنند، نرخ عوارض بیشتری دارند
به طور کلی شایع ترین عوارض هیستروسکوپی سوراخ شدن رحم، اضافه بار مایعات، خونریزی، آسیب مثانه یا روده مربوط به سوراخ شدن رحم و عفونت است.
هیستروسکوپی در هر شرایطی یک روش بی خطر است، با این حال بیشتر عوارض مرتبط با هیستروسکوپی در حین جراحی ایجاد می شود و باید در هنگام توضیح روش و خطرات جراحی با بیمار به دقت در مورد آنها صحبت شود.
همچنین برخی از عوارض ممکن است تنها پس از انجام عمل ظاهر شود. مهم است که این عوارض دیررس نیز در بحث اولیه با بیمار گنجانده شود زیرا ممکن است پیامدهای مهمی بر مسائل سلامتی آینده داشته باشد.
در ادامه به بررسی عوارض حین و بعد از جراحی هیستروسکوپی می پردازیم.
عوارض حین عمل هیستروسکوپی
وازواگال
واکنش های وازوواگال از عوارض حین انجام هیستروسکوپی سرپایی است، زنانی که در بارداری اولیه قرار دارند و زنان یائسه در معرض خطر بیشتری برای واکنش وازوواگال قرار دارند. خطر همچنین هنگام استفاده از اسکوپ های با قطر بزرگتر مورد نیاز برای هیستروسکوپی جراحی بیشتر است.
این واکنش ها اغلب با درد شدید همراه است که باعث ایجاد یک پاسخ فیزیولوژیکی با واسطه سیستم عصبی پاراسمپاتیک می شود که با برادی کاردی و افت فشار خون مشخص می شود. محرک ها در طول هیستروسکوپی معمولاً شامل دستکاری دهانه رحم و اتساع رحم هستند، اما ممکن است با اضطراب شدید مرتبط با این روش نیز تحریک شوند.
وازوواگال معمولاً با علائم پرودرومال همراه است که ممکن است شامل دیافورز، حالت تهوع و رنگ پریدگی باشد.
ترومای دهانه رحم
پارگی دهانه رحم یکی دیگر از عوارض جراحی هیستروسکوپی است و زمانی رخ می دهد که کشش قابل توجهی در دست زدن به ابزار جراحی اعمال شده روی دهانه رحم اعمال شود. این نوع تروما عمدتاً در طول گشاد شدن دهانه رحم رخ می دهد و در زنان مبتلا به تنگی دهانه رحم شایع تر است.
عوامل خطر برای تنگی دهانه رحم عبارتند از وضعیت پس از یائسگی، پوچ بودن، تروماهای قبلی دهانه رحم یا اقدامات دهانه رحم.
پارگی دهانه رحم ممکن است منجر به خونریزی قابل توجهی به دلیل ضربه به بافت شود. گزینه های مدیریت شامل اعمال فشار با سواب بر روی یک چوب به ناحیه آسیب دیده است. اگر خونریزی ادامه یابد، می توان از محلول مونسل یا از دیاترمی استفاده کرد. در صورت خونریزی شدید یا پارگی گسترده، ممکن است نیاز به بخیه زدن دهانه رحم باشد.
سوراخ شدن رحم
سوراخ شدن رحم شایع ترین عوارض مرتبط با هیستروسکوپی است. تعدادی از عوامل فردی خطر سوراخ شدن رحم را افزایش می دهند، از جمله یائسگی، پوچ بودن، رحم بسیار منقبض یا به عقب برگشته، سابقه یک جراحی قبلی دهانه رحم که می تواند منجر به تنگی کانال دهانه رحم شود، سینکیای داخل رحمی، استفاده از آگونیست های هورمون آزاد کننده گنادوتروپین و بی تجربگی متخصص
در صورت سوراخ شدن رحم، مانند هر عارضه ای، تشخیص و درمان به موقع می تواند عوارض شدید هیستروسکوپی، عوارض طولانی مدت و در نهایت مرگ و میر را کاهش دهد.
خونریزی
خونریزی در طول هیستروسکوپی می تواند ناشی از عوارض مربوط به ورود باشد، یا ناشی از تراکنش عروق در میومتر در طول عمل جراحی باشد این دومین عارضه شایع از عوارض مربوط به هیستروسکوپی است.
این عارضه اغلب مشکل ساز نیست زیرا فشار مورد نیاز برای اتساع رحم مانع از دست رفتن عروق وریدی می شود.اکثر هیستروسکوپی های جراحی ممکن است با مقدار کمی خونریزی بعد از عمل همراه باشد که معمولاً به سرعت متوقف می شود
اضافه بار مایع
اضافه بار مایع، به دلیل جذب بیش از حد محیط اتساع، از عوارض جراحی هیستروسکوپی و یک عارضه جدی است. عوامل خطری که باعث افزایش تزریق مایعات می شوند عبارتند از: فشار اتساع داخل رحمی بالا، فشار شریانی متوسط پایین، جراحی طولانی مدت، برداشتن جراحی گسترده و حفره های بزرگ رحمی.
زنان مسن مبتلا به بیماری های قلبی عروقی، کلیوی یا سایر بیماری های پزشکی نیز در معرض خطر بیشتری هستند.
علائم اضافه بار مایعات می تواند شامل تهوع، استفراغ، سردرد، بی قراری، گیجی، اختلالات بینایی، کوری، تنگی نفس و درد قفسه سینه باشد. در صورت عدم شناسایی و درمان نشدن، بیمار ممکن است دچار تشنج، ادم ریوی، برادی کاردی و در نهایت کلاپس قلبی ریوی شود.
پیشگیری برای جلوگیری از اضافه بار مایعات بسیار مهم است و نظارت دقیق مایع در طول مراحل عمل ضروری است.
نوروپاتی ها و عوارض بیهوشی
نوروپاتی بعد از عمل یکی از عوارض نادر در جراحی هیستروسکوپی است، زیرا اکثر روش ها مدت کوتاهی دارند. با این وجود، جراح هیستروسکوپی باید از این موارد و اینکه چگونه موقعیت مناسب بیمار نقش مهمی در پیشگیری از این نوع ضایعه دارد، آگاه باشد. شایع ترین نوروپاتی ها مربوط به آسیب به اعصاب فمورال، پرونئال مشترک و سیاتیک است.
عوارض مرتبط با بیهوشی اگرچه نادر است اما یک عارضه جانبی تهدید کننده زندگی است. عوامل خطر مهم در بیمار هیستروسکوپی شامل نوع و دوز بی حس کننده موضعی تجویز شده، سن بالای 60 سال و بیماری کلیوی و قلبی است .
آمبولی گازی
آمبولی گازی در حین جراحی هیستروسکوپی از عوارض نادر، اما بسیار خطرناک است .
در طی جراحی هیستروسکوپی، ممکن است به دلیل پاکسازی نامناسب سیستم های مایع اتساع قبل از عمل، ورود چندگانه به رحم در حین عمل جراحی که می تواند هوا را به داخل حفره تزریق کند یا در مواردی که ضایعه عروقی گسترده در حین عمل وجود دارد، هوا به طور ناخواسته وارد رحم شود. هنگامی که دهانه رحم و واژن باز می مانند، ترومای دهانه رحم و هوا مستقیماً وارد سیستم وریدی می شود.
شروع ناگهانی درد قفسه سینه یا مشکل در تنفس از علانئم آمبولی گازی است. در صورت بروز هر گونه علائم و نشانه های مطرح کننده، این روش باید فورا متوقف شود تا از ورود بیشتر هوا به گردش خون وریدی جلوگیری شود.
بیشتر بخوانید=> کولپوسکوپی چیست و چه زمانی انجام می شود؟
عوارض بعد از عمل هیستروسکوپی
عفونت
عوارض مرتبط با عفونت پس از جراحی هیستروسکوپی، رویدادهای نادری هستند که عبارتند از عفونت های دستگاه ادراری، اندومتریت، پیومتر و بیماری التهابی لگن.
به نظر می رسد زنان با سابقه بیماری التهابی لگن در معرض افزایش خطر ابتلا به عوارض عفونی هستند. سایر عوامل خطر با مدت و نوع مداخله مرتبط هستند. این خطر در بیمارانی که تحت مراحل طولانیتری قرار میگیرند، در مداخلات هیستروسکوپی با تخریب گسترده آندومتر که ممکن است تکههای بافت نکروزه را در حفره رحم باقی بگذارد و جراحیهایی که نیاز به قرار دادن مجدد چندین ابزار جراحی از طریق دهانه رحم دارند، بیشتر است
هماتومتر بعد از عمل
هماتومتر بعد از عمل عارضه ای است که عمدتاً پس از ابلیشن یا رزکسیون آندومتر یا چسبندگی داخل رحمی برای سندرم آشرمن رخ می دهد.
علائم ممکن است چند هفته پس از عمل شروع شود و برخی از بیماران تا 16 ماه پس از مداخله مراجعه می کنند. تشخیص این عوارض جراحی هیستروسکوپی با سونوگرافی لگن انجام می شود
در بیشتر موارد، درمان هماتومتر مرکزی ساده است و فقط به اتساع دهانه رحم نیاز دارد. همچنین در موارد مکرر، قرار دادن استنت ممکن است در نظر گرفته شود. درمان هیستروسکوپی باید با استفاده از سونوگرافی انجام شود و اندومتر باقیمانده باید برداشته شود تا از عود مجدد جلوگیری شود. در صورت عود هماتومتر قرنیه باید هیسترکتومی در نظر گرفته شود.
سندرم عقیم سازی
سندرم عقیم سازی عارضه دیگری از عوارض جراحجی هیستروسکوپی است که با بافت آندومتر کانونی باقیمانده در قرنیه رحم همراه با قاعدگی رتروگراد در یک لوله بسته و در نتیجه هموسالپنکس همراه است.
در صورت بروز این عارضه درد لگنی جانبی یا دو طرفه همزمان با دوره قاعدگی ظاهر می شود. و درمان شامل سالپنژکتومی لاپاروسکوپی و چسبندگی هیستروسکوپی برای جلوگیری از عود بیشتر هماتومتر قرنیه است.
چسبندگی داخل رحمی
چسبندگی داخل رحمی یکی از عوارض طولانی مدت و قابل توجه در زنانی است که تحت جراحی هیستروسکوپی قرار می گیرند، به ویژه در زنانی که هنوز در آرزوی بارداری در آینده هستند. بروز چسبندگی بعد از عمل بستگی به نوع و میزان عمل هیستروسکوپی انجام شده دارد.
پیشگیری از ایجاد چسبندگی مهم ترین بخش هر جراحی هیستروسکوپی است، به ویژه در زنان باروری که تحت عمل های داخل رحمی قرار می گیرند.
پارگی رحم
پارگی رحم یکی از عوارض بسیار نادر جراحی هیستروسکوپی است که منجر به پیامدهای نامطلوب برای مادر و جنین می شود. عوامل خطر گزارش شده مرتبط با هیستروسکوپی که می تواند منجر به پارگی رحم در دوران بارداری شود عبارتند از متروپلاستی، چسبندگی و میومکتومی .
کلام آخر
بهترین متخصص زنان هیستروسکوپی تشخیصی و درمانی را به عنوان ابزاری برای ارزیابی زنان مبتلا به اختلالات قاعدگی، ناباروری، خونریزی پس از یائسگی، سقط مکرر بارداری و تصاویر سونوگرافی انجام می دهند.
هیستروسکوپی یک روش نسبتاً ایمن است. هیستروسکوپی تشخیصی کمترین خطرات را دارد و همچنین عوارض در جراحی هیستروسکوپی نادر است و معمولاً به راحتی قابل مدیریت است.
